BİLSAM tarafından düzenlenen “Geleneksel Kültür Kuşağı Konferanslar Dizisi” nin bu haftaki konuğu ”Türkiye’de Siyasetin Dönüşümü ve Demokratikleşme” konusuyla Prof. Dr. Bekir Berat ÖZIPEK idi. Malatya Il Özel Idare Salonu’nda düzenlenen konferans yoğun bir katılımla gerçekleşti.
Türkiye’nin çok partili hayata 1951’de dönüsünün 1908’den beri demokrasiye geçmek için verilen bir mücadele olarak okunması gerektiğini, bu mücadelenin hala devam ettiğini çünkü çok partili hayata döndüğümüzde otomatik olarak demokrasiye geçmiş ol madiğimizi ifade ederek yakın tarihimizle ilgili bilgiler verdikten sonra Prof. Dr. B. Berat ÖZİPEK sözlerine söyle devam etti:
Demokratikleşme süreci hâlihazırda tamamlanmış değildir. Türkiye’nin demokrasiyle oligarşi arasında bir yerde olduğunu hatta bazıları ülkenin demokratik görünümlü bir oligarşiye dayandığı görüsündedirler.
1950’den sonra üç büyük dönem vardır: Menderes, Özal ve Ak Parti Dönemleri Türkiye’nin demokratikleşmesi için önemli dalgalardır. Bu Demokratikleşme dalgalarının her biri karsı dalgayı/darbeleri beraberinde getirmiştir.
1913-2013 arası yüzyıllık bir süreçteki siyasi ayrışmanın temelini sos yo ekonomik boyuttaki ayrışmada aramak lazım. Dünyadaki tüm toplumlar sınıflı toplumlardır. Türkiye’de de 1913-2013 tarihleri arasında sosyal yapı/piramitin üst kısmını asker/sivil bürokrasi, devletçi sermaye ve eşraf piramidin alt kısmını ise esnaf, köylü, isçi, işsiz vb. seklinde biçimlenmiştir. Türkiye’de demokratikleşme hareketleriyle aşılmaya çalışılan aslında kastarı bu sistemdir. Fakat darbelerle bu iki sınıf arasındaki ayrışma daha da sağlamlaştırılmıştır. Sosyal yapının üst kısmını oluşturan kesimle taban kısmını oluşturan kesim arasındaki bariyerler darbelerle sağlamlaştırmış ve sistem korunmaya çalışılmıştır.
1913-2013 arsı süreçte Türkiye’de çatışan iki siyasi çizgi vardır. Birincisi İttihat ve Terakki Cemiyeti’nden CHP’ye uzanan çizgi; ikincisi ise Hürriyet ve itilaf /Ahrar fırkasıyla başlayıp süreç içerisinde en son Adalet ve Kalkınma Partisinde somutlasan çizgidir. Bu iki siyasi çizgi aslında iki sosyal yapıyı temsil etmektedir. Türkiye’de yaklaşık yüz yeldir siyasi kavgalar iki sinicin ya da iki yasam tarzının kavgası olarak devam etmektedir. Sosyal sınıflar söz konusu olunca da uzlaşma mümkün olmamaktadır. Türkiye’nin siyasetinde bireysel belirleyiciliklerin ötesinde siyasi çizgilerin belirleyicilikleri daha bakindir, önemlidir. Kişiler değişse bile siyasi yapılar/çizgiler değişmemektedir. Fakat bizim siyasetle ilgili öngörülerde bulunabilmemiz için yapısal değişikliklerle ilgilenmemiz gerekmektedir. Ki siyasi çizginin çatışma alanları şunlardır: Atanmışlar seçilmişler, seçkinler sıradan vatandaşlarla, bürokratlar siyasetçilerle çatışmaktadır. Türkiye’de bürokratik vesayet sisteminde seçilmişlerin kendilerini gösterebilecekleri tek yer parlamentodur. Oligarşi medyası sürekli seçilmişleri aşağılamaya, itibarsızlaştırmaya ve onların iradesini yok etmeye ya da seçkinlerle vatandaşların arasındaki farkları göstermeye çalışır. Oyların sınıflara göre üstünlüğü ya da asabiliği diye bir şey söz konusu değildir. Kimsenin oyu bir diğerinden üstün ya da aşağı değildir. Her kişi menfaatleri doğrultusunda belirleyiciliğini kullanır. Türkiye’de eğitim düzeyi arttıkça siyasi önyargı daha da keskinleşmektedir. Fakat toplumda eğitimle bozulmamış bir sağduyu vardır ki bu da ümit vericidir.
Demokrasi paketi ve anayasa çalışmaları anadilde eğitim, başörtüsüyle meclise giren vekiller ve Başbakan’ın öğrenci evleriyle ilgili değerlendirmeleriyle ilgili sorulan soruları Prof.dür. Berat ÖZIPEK su şekilde cevaplandırdı: Demokrasi bir paketin çıkarılmasıyla olacak bir şey değildir. Mücadele neticesinde elde edilecektir. Herhangi bir insan için önemli olan bir hakki küçümseme hakkimiz yok.
Resmi doğruların perdesini aralayarak bazı şeylerin farklı olduğunu gördük. Halk olarak ilk defa defansta değiliz. İlk defa kendi sosyal sözleşmemizi kendi anayasamızı yapıyoruz.
Anadilde eğitim haklarının iadesini konuşurken entelektüel, moral ve söylem üstünlüğünü elimizde bulunduruyoruz.
Şafak Pareye üstenci bir dille hiç sevmediği bir varlığa tahammül ederek konuştu.
Türkiye’de egemenlik ilişkilerinin değiştiğini görüyoruz. Güç ilişkilerinin değişmesinin temelinde özgürlük söyleminin üstünlüğü vardır.
eveletin araçsa bir değer olması gerekir. Devlet bizim hizmetçimiz olacak. Türkiye’deki devlet telakkisi değişmelidir. Devlet memuru kamunun hizmetçisidir. Devletin ideolojik tarafsızlığının gerçekleştirilmesi gerekmektedir. Sorunlar devletin ideolojisinin anti demokratik taraflarının çıkarılmasıyla değil devletin tamamen ideolojik bir tarafsızlığa sahip olmasıyla çözülür.
Türkiye’de adaletin yanında olursak, ortalama insanine sağduyusuna güvenirsek sorunları çözebiliriz.
1950’den beri içinde bulunduğumuz demokratik sürecin devam edebilmesi bizim aşağıdan yukarıya güçlü bir şekilde denetlememize bağlıdır.
AK Parti’nin on senelik İktidarında her kesimin özgürlüğünün genişlediğini düşünüyorum. Fakat korkuları depreştiren bir dil yerine güven verici bir dil kullanmamız lazım. Alternatif yasam biçimlerinin yok edilmemesi gerekmektedir. Ötekine yasayabileceği bir alan bırakmak önemlidir. Trend bireysel hakların verilmesidir. Bireysel haklar verildikçe normalleşiyoruz. Devletin belli bir ahlak alayişini empoze etmemesi lazım.